Nhà máy điện tử là môi trường đặc biệt trong lĩnh vực bảo hộ lao động. PPE ở đây không chỉ bảo vệ người lao động khỏi hóa chất, nhiệt, tiếng ồn mà còn phải bảo vệ sản phẩm khỏi tĩnh điện và bụi. Một vòng đeo tay chống tĩnh điện bị hỏng mà không ai phát hiện có thể gây lỗi ngầm cho hàng nghìn linh kiện.
Bài viết này cung cấp checklist PPE nhà máy điện tử theo từng khu vực sản xuất, dựa trên các tiêu chuẩn ISO và IEC mà các tập đoàn như Samsung, Intel, Jabil, Foxconn thường áp dụng. Với những chủ đề đã có bài chuyên sâu trên TrangThietbi.vn, bài viết sẽ dẫn link để bạn đọc chi tiết.
Đặc thù PPE trong nhà máy điện tử
Bảo vệ hai chiều: con người và sản phẩm
Ở hầu hết nhà máy, PPE chỉ có một nhiệm vụ là bảo vệ người lao động. Ở nhà máy điện tử, PPE phải bảo vệ cả hai chiều.
Chiều thứ nhất là bảo vệ người lao động khỏi khói hàn, hóa chất tẩy rửa, nhiệt độ cao từ lò reflow và máy hàn sóng, tiếng ồn từ máy nén khí và máy cắt bo mạch.
Chiều thứ hai là bảo vệ sản phẩm khỏi phóng tĩnh điện (ESD), bụi, tóc, da chết, dầu từ tay người. Đây là yêu cầu chất lượng, nhưng được thực hiện qua PPE.
Một PPE, nhiều yêu cầu
Vì bảo vệ hai chiều, nhiều PPE trong nhà máy điện tử phải đáp ứng đồng thời nhiều tiêu chuẩn. Ví dụ, găng tay ở khu vực rửa bo mạch có thể phải vừa chống hóa chất, vừa tiêu tán tĩnh điện, vừa ít phát sinh hạt bụi. Giày ở khu vực SMT có thể phải vừa chống va đập mũi, vừa đạt yêu cầu ESD.
Khi lập danh sách PPE, bộ phận EHS cần phối hợp chặt với bộ phận chất lượng, vì hai bộ phận thường có yêu cầu khác nhau cho cùng một món PPE.
Các tiêu chuẩn ISO, IEC áp dụng cho PPE nhà máy điện tử
Giải pháp trang thiết bị bảo hộ lao động đạt chuẩn an toàn quốc tế và Việt Nam
IEC 61340-5-1 và ANSI/ESD S20.20: kiểm soát tĩnh điện
IEC 61340-5-1 là tiêu chuẩn quốc tế về chương trình kiểm soát tĩnh điện, bảo vệ linh kiện điện tử nhạy cảm. Tiêu chuẩn tương đương của Mỹ là ANSI/ESD S20.20. Hai tiêu chuẩn có nội dung gần nhau và nhiều nhà máy áp dụng song song.
Tiêu chuẩn yêu cầu thiết lập khu vực bảo vệ tĩnh điện (EPA), trong đó người lao động phải được nối đất qua vòng đeo tay hoặc hệ thống giày và sàn, mặc quần áo kiểm soát tĩnh điện, và mọi thiết bị phải được kiểm tra định kỳ.
Các ngưỡng điện trở thường gặp trong chương trình ESD gồm: hệ thống vòng đeo tay qua người dưới 3,5 x 10^7 ohm; hệ thống người, giày và sàn dưới 1 x 10^9 ohm; quần áo ESD đo điểm tới điểm dưới 1 x 10^11 ohm. Nhà máy nên đối chiếu phiên bản tiêu chuẩn hiện hành và yêu cầu của khách hàng để chốt giới hạn trong thủ tục nội bộ.
Các phương pháp thử chi tiết cho từng loại PPE nằm trong bộ IEC 61340-4, ví dụ phần dành cho giày dép và phần dành cho quần áo.
ISO 14644: phòng sạch
Với khu vực sản xuất bán dẫn, lắp ráp linh kiện chính xác, màn hình, ống kính camera, nhà máy thường xây dựng phòng sạch theo ISO 14644-1. Cấp độ phòng sạch quyết định loại quần áo, găng tay, khẩu trang và quy trình thay đồ.
Phân loại phòng sạch theo ISO 14644-1 được trình bày đầy đủ trong bài cleanroom là gì, phân loại theo ISO 14644-1.
ISO 45001 và quy định Việt Nam
ISO 45001 yêu cầu PPE được chọn dựa trên đánh giá rủi ro. Bên cạnh đó, nhà máy vẫn phải tuân thủ Luật An toàn, vệ sinh lao động và Thông tư 25/2022/TT-BLĐTBXH về trang cấp PPE.
Nhiều nhà máy điện tử còn phải đáp ứng bộ quy tắc RBA của Liên minh Doanh nghiệp có Trách nhiệm, trong đó có yêu cầu về PPE, an toàn hóa chất và sức khỏe nghề nghiệp. Đây là tiêu chí thường được khách hàng quốc tế kiểm tra khi đánh giá nhà cung cấp trong chuỗi cung ứng FDI.
Checklist PPE chung cho khu vực EPA
Khu vực EPA là khu vực bảo vệ tĩnh điện, áp dụng cho hầu hết dây chuyền lắp ráp và kiểm tra. Checklist dưới đây là yêu cầu nền, áp dụng cho mọi người ra vào EPA.
Infographic thống kê tỷ lệ sử dụng trang thiết bị bảo hộ cá nhân (PPE) trong lao động
Áo choàng hoặc quần áo ESD, cài kín cúc, phủ toàn bộ quần áo cá nhân ở phần thân và tay. Đặc điểm và cách chọn quần áo ESD xem trong bài quần áo bảo hộ chống tĩnh điện.
Giày ESD hoặc dép ESD, hoặc thiết bị nối đất gắn gót giày nếu nhà máy cho phép. Xem danh mục giày bảo hộ chống tĩnh điện.
Vòng đeo tay chống tĩnh điện có dây nối đất, bắt buộc với vị trí ngồi làm việc trực tiếp với linh kiện nhạy cảm.
Găng tay hoặc bao ngón tay ESD tại các vị trí cầm nắm linh kiện trần.
Mũ trùm tóc ở khu vực có yêu cầu kiểm soát bụi.
Thẻ hoặc dấu hiệu nhận biết người đã qua kiểm tra ESD trong ngày.
Biển báo EPA tại lối vào, nêu rõ PPE bắt buộc. Tham khảo danh mục biển báo an toàn.
Checklist PPE khu vực phòng sạch
Phòng sạch có yêu cầu cao hơn EPA thông thường. Loại quần áo, găng tay, khẩu trang phụ thuộc vào cấp độ phòng sạch.
Infographic thống kê tỷ lệ sử dụng trang thiết bị bảo hộ cá nhân (PPE) trong lao động
Cách chọn quần áo phòng sạch theo cấp độ, chất liệu và tiêu chí kỹ thuật đã được hướng dẫn chi tiết trong bài cách chọn quần áo phòng sạch đạt chuẩn. Thông tin về chất liệu, mức giá và cách chọn găng tay phòng sạch có trong bài giá găng tay phòng sạch 2026.
Checklist rút gọn cho khu vực phòng sạch gồm:
- Bộ quần áo phòng sạch phù hợp cấp độ, có khả năng tiêu tán tĩnh điện nếu khu vực đồng thời là EPA.
- Mũ trùm đầu, khẩu trang phòng sạch che kín mũi miệng, với cấp độ cao cần mũ trùm kín đầu cổ.
- Găng tay phòng sạch, thường là nitrile ít hạt bụi, có thể đeo thêm găng tay lót.
- Giày hoặc ủng phòng sạch, bao giày.
- Kính bảo hộ nếu có nguy cơ hóa chất văng bắn.
- Quy trình thay đồ theo đúng thứ tự từ trên xuống dưới, có buồng thổi khí.
- Toàn bộ vật tư liên quan có tại danh mục vật tư phòng sạch.
Checklist PPE khu vực SMT và lò reflow
Khu vực SMT gồm máy in kem hàn, máy gắp đặt linh kiện và lò reflow. Mối nguy chính là kem hàn chứa kim loại và chất trợ hàn, nhiệt độ cao tại lò reflow, bộ phận chuyển động của máy và tĩnh điện.
Máy hàn reflow oven tự động cho dây chuyền SMT sản xuất mạch điện tử
Toàn bộ PPE khu vực EPA như đã nêu ở trên.
Găng tay nitrile khi thao tác với kem hàn, lau stencil, vì kem hàn có thể chứa chì và chất trợ hàn gây kích ứng da.
Kính bảo hộ khi vệ sinh stencil bằng dung môi hoặc khi thao tác gần máy có nguy cơ văng bắn.
Găng tay chịu nhiệt khi xử lý bo mạch vừa ra khỏi lò hoặc bảo trì lò reflow. Xem danh mục găng tay chịu nhiệt, chống lạnh.
Khẩu trang hoặc mặt nạ có phin lọc phù hợp khi vệ sinh lò reflow, nơi tích tụ cặn chất trợ hàn.
Rửa tay bắt buộc trước khi ăn uống, đặc biệt với dây chuyền còn dùng hàn có chì.
Checklist PPE khu vực hàn tay và hàn sóng
Khói hàn từ chất trợ hàn, đặc biệt loại chứa nhựa thông (colophony), là tác nhân có thể gây hen nghề nghiệp. Biện pháp chính phải là hệ thống hút khói tại chỗ, PPE là lớp bổ sung.
Trang thiết bị bảo hộ an toàn cho thợ hàn cơ khí công nghiệp
Hệ thống hút khói hàn hoạt động tốt tại mỗi vị trí hàn, được kiểm tra định kỳ.
Kính bảo hộ chống văng bắn, vì thiếc nóng chảy và chất trợ hàn có thể bắn vào mắt. Xem danh mục kính bảo hộ.
Vòng đeo tay ESD và găng tay hoặc bao ngón tay ESD chịu nhiệt nhẹ tại vị trí hàn tay.
Tấm che mặt, găng tay chịu nhiệt và tạp dề chịu nhiệt cho nhân viên vận hành, vệ sinh bể thiếc của máy hàn sóng.
Khẩu trang lọc bụi hoặc mặt nạ có phin lọc phù hợp khi vớt xỉ thiếc, vệ sinh bể thiếc. Xem danh mục khẩu trang và mặt nạ phòng độc.
Checklist PPE khu vực kho và logistics
Giày bảo hộ có mũi chịu va đập, đạt yêu cầu ESD nếu kho chứa linh kiện nhạy cảm không đóng gói chống tĩnh điện.
Găng tay chống cắt hoặc găng tay phủ nitrile khi mở thùng carton, xử lý pallet. Xem danh mục găng tay chống cắt và găng tay Towa.
Áo phản quang khi làm việc trong khu vực có xe nâng hoạt động. Xem danh mục áo phản quang.
Mũ bảo hộ trong khu vực kệ cao.
-
Những sai lầm thường gặp
- Chỉ tập trung vào PPE ESD mà quên bảo vệ người lao động khỏi khói hàn, hóa chất.
- Dùng găng tay ESD cho công việc tiếp xúc hóa chất, trong khi găng tay đó không có khả năng chống hóa chất.
- Cho phép người lao động mặc áo ESD nhưng không cài cúc, để lộ quần áo cá nhân phát sinh tĩnh điện.
- Kiểm tra vòng đeo tay một lần khi phát mới, không kiểm tra hằng ngày.
- Giặt quần áo ESD bằng chất làm mềm vải thông thường, có thể làm thay đổi tính chất tiêu tán tĩnh điện. Nên giặt theo hướng dẫn nhà sản xuất.
- Đeo kính bảo hộ thông thường khi làm việc với laser.
- Không có PPE riêng cho khách tham quan, nhà thầu ra vào EPA.
Câu hỏi thường gặp về PPE nhà máy điện tử
Nhà máy lắp ráp điện tử có bắt buộc áp dụng IEC 61340-5-1 không?
Pháp luật Việt Nam không bắt buộc. Tuy nhiên, hầu hết khách hàng và tập đoàn trong ngành điện tử yêu cầu nhà cung cấp có chương trình kiểm soát tĩnh điện theo IEC 61340-5-1 hoặc ANSI/ESD S20.20, nên trên thực tế gần như bắt buộc.
Giày ESD có phải là giày bảo hộ không?
Không phải tất cả. Giày ESD chỉ đảm bảo khả năng tiêu tán tĩnh điện. Nếu vị trí làm việc có nguy cơ vật rơi, cần chọn giày vừa đạt yêu cầu ESD vừa đạt tiêu chuẩn giày bảo hộ có mũi chịu va đập.
Găng tay nitrile thông thường có dùng trong phòng sạch được không?
Phòng sạch cần găng tay được sản xuất và đóng gói theo yêu cầu kiểm soát hạt bụi, ion. Găng tay nitrile thông thường có thể phát sinh nhiều hạt bụi và chất nhiễm bẩn hơn. Chi tiết xem bài giá găng tay phòng sạch 2026.
Bao lâu nên thay quần áo ESD?
Tùy chất lượng vải và tần suất giặt. Nhà máy nên kiểm tra điện trở định kỳ và thay khi không còn đạt giới hạn, hoặc theo số lần giặt khuyến nghị của nhà sản xuất.
Khu vực văn phòng trong nhà máy có cần PPE ESD không?
Không, nếu khu vực đó nằm ngoài EPA. Tuy nhiên, khi nhân viên văn phòng đi vào EPA, họ phải tuân thủ đầy đủ PPE và kiểm tra ESD như công nhân sản xuất.
Cung ứng PPE cho nhà máy điện tử tại TrangThietbi.vn
Lý do nhà máy điện tử chọn TrangThietbi.vn: hàng chính hãng có CO, CQ và hồ sơ kỹ thuật phục vụ audit; hỗ trợ đối chiếu PPE với yêu cầu ESD và phòng sạch của nhà máy; giá tốt cho hợp đồng khung theo năm; giao hàng nhanh đến các khu công nghiệp toàn quốc; tư vấn kỹ thuật miễn phí; hotline 0933 568 088.
TrangThietbi.vn được vận hành bởi Công ty TNHH TMDV Phát Triển Kỹ Thuật D&T, hơn 11 năm kinh nghiệm cung ứng thiết bị bảo hộ lao động cho doanh nghiệp trong nước và nhà máy FDI. Tìm hiểu quy trình cung ứng tại D&T, chính sách dành cho khách hàng doanh nghiệp hoặc liên hệ để nhận báo giá.
