Mở catalogue của bất kỳ hãng PPE lớn nào, bạn sẽ thấy cùng một sản phẩm in nhiều ký hiệu: EN 388, ANSI A4, AS/NZS 2161. Với bộ phận mua hàng và EHS tại nhà máy Việt Nam, câu hỏi thực tế luôn là: nên mua theo tiêu chuẩn nào, và hàng đạt tiêu chuẩn này có thay được tiêu chuẩn kia không?
Bài viết này giải thích ba hệ tiêu chuẩn EN ANSI PPE và AS/NZS theo cách dễ áp dụng nhất: mỗi hệ là gì, cách chứng nhận khác nhau ra sao, ký hiệu trên từng nhóm PPE đọc thế nào, và quan trọng nhất là nhà máy tại Việt Nam nên chọn theo hệ nào.
AS 5369 - Tiêu chuẩn mới về tuân thủ tiệt trùng y tế thay thế AS/NZS 4815
Ba hệ tiêu chuẩn PPE là gì
Tiêu chuẩn châu Âu EN
EN là viết tắt của European Norm, do Ủy ban Tiêu chuẩn hóa châu Âu (CEN) ban hành. Nhiều tiêu chuẩn được xây dựng chung với ISO nên mang ký hiệu EN ISO, ví dụ EN ISO 20345 cho giày bảo hộ.
Chứng nhận đạt tiêu chuẩn an toàn Châu Âu (European Norm - EN)
PPE bán tại thị trường châu Âu phải tuân thủ Quy định (EU) 2016/425. Quy định này chia PPE thành ba cấp theo mức độ rủi ro. Cấp I là rủi ro thấp, nhà sản xuất tự công bố. Cấp II và cấp III phải được tổ chức chứng nhận độc lập đánh giá. Riêng cấp III, dành cho PPE bảo vệ khỏi nguy cơ tử vong hoặc tổn thương vĩnh viễn, còn bị giám sát chất lượng sản xuất định kỳ.
Dấu hiệu nhận biết là ký hiệu CE trên sản phẩm. Với PPE cấp III, bên cạnh dấu CE có mã số bốn chữ số của tổ chức chứng nhận.
Tiêu chuẩn Mỹ ANSI, NIOSH và ASTM
ANSI (Viện Tiêu chuẩn Quốc gia Hoa Kỳ) không trực tiếp viết hầu hết tiêu chuẩn PPE mà công nhận tiêu chuẩn do các tổ chức chuyên ngành xây dựng. Tổ chức quan trọng nhất trong lĩnh vực PPE là ISEA (Hiệp hội Thiết bị An toàn Quốc tế), vì vậy nhiều tiêu chuẩn mang ký hiệu ANSI/ISEA. Một số nhóm PPE khác theo tiêu chuẩn ASTM, ví dụ giày bảo hộ theo ASTM F2413.
Chứng nhận đạt tiêu chuẩn an toàn ANSI (American National Standards Institute)
Tại Mỹ, cơ quan OSHA đặt ra yêu cầu pháp lý và dẫn chiếu đến các tiêu chuẩn này.
Điểm khác biệt lớn so với châu Âu: nhiều tiêu chuẩn ANSI cho phép nhà sản xuất tự công bố sự phù hợp, ví dụ kính bảo hộ ANSI Z87.1 hay mũ bảo hộ ANSI Z89.1. Ngoại lệ quan trọng là khẩu trang và mặt nạ lọc, bắt buộc phải được NIOSH phê duyệt theo quy định 42 CFR Part 84, có số phê duyệt TC in trên sản phẩm.
Tiêu chuẩn Úc và New Zealand AS/NZS
AS/NZS là các tiêu chuẩn chung do Standards Australia và Standards New Zealand ban hành. Một số tiêu chuẩn AS/NZS được xây dựng độc lập, một số khác được chấp nhận từ tiêu chuẩn ISO hoặc EN rồi điều chỉnh.
Tổ chức tiêu chuẩn Úc và New Zealand (Standards Australia & Standards New Zealand)
Việc chứng nhận thường do các tổ chức chứng nhận bên thứ ba thực hiện. Mức độ bắt buộc phụ thuộc vào quy định của từng bang, từng ngành và yêu cầu của chủ đầu tư.
Tại Việt Nam, AS/NZS ít phổ biến hơn EN và ANSI, nhưng thường xuất hiện trong các dự án dầu khí, khai khoáng, năng lượng do nhà thầu Úc, New Zealand quản lý.
Khác biệt cốt lõi về cách chứng nhận
Đây là điểm bộ phận mua hàng cần hiểu rõ nhất, vì nó quyết định loại hồ sơ cần yêu cầu từ nhà cung cấp.
Bảng so sánh tiêu chuẩn tiệt trùng AS/NZS 4815:2006 và AS 5369:2023
Với hệ EN, PPE cấp II và III phải có Giấy chứng nhận kiểm tra kiểu EU (EU Type-Examination Certificate) do tổ chức chứng nhận cấp, kèm Tuyên bố hợp chuẩn EU (EU Declaration of Conformity) của nhà sản xuất. Đây là bộ hồ sơ mạnh, dễ kiểm chứng.
Với hệ ANSI, phần lớn sản phẩm chỉ có ký hiệu tiêu chuẩn in trên sản phẩm và tài liệu công bố của nhà sản xuất. Riêng thiết bị bảo vệ hô hấp có số phê duyệt NIOSH, có thể tra cứu trên danh sách thiết bị được chứng nhận công khai của NIOSH.
Với hệ AS/NZS, cần yêu cầu giấy chứng nhận phù hợp do tổ chức chứng nhận cấp, kèm báo cáo thử nghiệm nếu dự án yêu cầu.
Nguyên tắc chung: dù theo hệ nào, nhà máy FDI nên yêu cầu nhà cung cấp cung cấp CO, CQ, chứng nhận và báo cáo thử nghiệm liên quan. Tham khảo tiêu chí đánh giá nhà cung cấp trong bài đại lý 3M chính hãng, cách nhận biết.
Đọc tiêu chuẩn theo từng nhóm PPE
Mũ bảo hộ
Theo hệ châu Âu, mũ bảo hộ công nghiệp theo EN 397. Ngoài yêu cầu cơ bản về chống va đập và đâm xuyên, mũ có thể đạt thêm các yêu cầu tùy chọn như chịu nhiệt độ thấp, cách điện 440 V, chống kim loại nóng chảy, chống biến dạng bên. Với công việc trên cao cần quai cằm chắc chắn, nhiều nhà máy chọn mũ theo EN 12492 hoặc EN 14052 có khả năng bảo vệ cao hơn.
Theo hệ Mỹ, mũ theo ANSI Z89.1 được phân loại theo hai chiều. Type I chịu va đập từ trên xuống, Type II chịu va đập cả đỉnh và bên hông. Về điện, Class G cách điện ở mức thấp, Class E cách điện ở mức cao, Class C không có khả năng cách điện.
Theo hệ Úc, mũ bảo hộ công nghiệp theo AS/NZS 1801.
Tại Việt Nam, mũ bảo hộ còn phải đạt QCVN 06:2012/BLĐTBXH. Tham khảo danh mục mũ bảo hộ, bài mũ bảo hộ 3M và mũ bảo hộ Proguard đạt chuẩn quốc tế.
Kính bảo hộ
Theo hệ châu Âu, kính bảo hộ theo EN 166. Ký hiệu trên gọng và mắt kính thể hiện mức chống va đập: F là va đập năng lượng thấp, B là trung bình, A là cao. Các ký hiệu khác gồm 3 cho giọt chất lỏng văng bắn, 4 cho bụi thô, 5 cho khí và bụi mịn, 9 cho kim loại nóng chảy, K cho chống trầy xước, N cho chống đọng sương. Châu Âu đã ban hành tiêu chuẩn mới EN ISO 16321 và đang chuyển đổi dần, nên khi mua cần hỏi rõ sản phẩm được chứng nhận theo phiên bản nào.
Theo hệ Mỹ, kính theo ANSI Z87.1. Ký hiệu Z87 là đạt yêu cầu cơ bản, Z87+ là chống va đập cao. D3 là chống văng bắn chất lỏng, D4 là chống bụi, D5 là chống bụi mịn.
Theo hệ Úc, kính theo AS/NZS 1337.1.
Tham khảo danh mục kính bảo hộ và bài các mẫu kính bảo hộ chống hóa chất đạt tiêu chuẩn.
Bảo vệ thính giác
Theo hệ châu Âu, nút tai và chụp tai theo EN 352, công bố chỉ số SNR và ba chỉ số H, M, L cho tần số cao, trung bình, thấp.
Theo hệ Mỹ, chỉ số giảm ồn công bố là NRR theo quy định ghi nhãn của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ.
Theo hệ Úc, theo AS/NZS 1270, công bố chỉ số SLC80 và phân hạng từ class 1 đến class 5.
Ba chỉ số này được đo bằng phương pháp khác nhau nên không thể so sánh trực tiếp con số. Cùng một nút tai thường có SNR cao hơn NRR vài dB. Chi tiết cách đọc và hiệu chỉnh xem trong bài NRR là gì, SNR là gì. Ví dụ sản phẩm được chứng nhận đồng thời nhiều hệ có trong bài bịt tai chống ồn Honeywell Max, MXM-1, Smart Fit và bịt tai chống ồn 3M.
Bảo vệ hô hấp
Đây là nhóm có khác biệt rõ nhất và cũng dễ nhầm lẫn nhất.
Theo hệ châu Âu, khẩu trang lọc bụi theo EN 149 với ba cấp FFP1, FFP2, FFP3, hiệu suất lọc tối thiểu lần lượt khoảng 80%, 94% và 99%. Phin lọc khí theo EN 14387, phân nhóm theo chữ cái và màu sắc: A màu nâu cho hơi hữu cơ, B màu xám cho khí vô cơ, E màu vàng cho khí axit, K màu xanh lá cho amoniac, kèm cấp 1, 2, 3 theo dung lượng.
Theo hệ Mỹ, khẩu trang và phin lọc bụi được NIOSH phân loại theo chữ N, R, P (khả năng chịu dầu) và con số 95, 99, 100 (hiệu suất lọc). N95 là phổ biến nhất. Phin lọc khí của Mỹ có quy ước màu riêng, ví dụ phin hơi hữu cơ màu đen, phin bụi P100 màu hồng tím.
Theo hệ Úc, theo AS/NZS 1716 với ba cấp P1, P2, P3.
Trên thực tế, FFP2, N95 và P2 thường được xem là có mức bảo vệ gần nhau, nhưng phương pháp thử khác nhau nên không hoàn toàn tương đương. Nếu tập đoàn chỉ định rõ một hệ, nên mua đúng hệ đó.
Lưu ý quan trọng: quy ước màu phin lọc giữa châu Âu và Mỹ khác nhau. Nếu nhà máy dùng song song hai hệ, cần đào tạo kỹ để công nhân không lắp nhầm phin. Tham khảo danh mục khẩu trang, mặt nạ phòng độc và phin lọc.
Găng tay chống cắt
Theo hệ châu Âu, găng tay chống rủi ro cơ học theo EN 388. Trên găng tay có dãy ký hiệu gồm khả năng chống mài mòn, chống cắt theo phương pháp cũ, chống xé, chống đâm thủng, tiếp theo là mức chống cắt theo phương pháp ISO 13997 với thang chữ từ A đến F, và ký hiệu P nếu đạt chống va đập.
Theo hệ Mỹ, găng tay chống cắt theo ANSI/ISEA 105 với thang từ A1 đến A9, dựa trên lực cắt tính bằng gam.
Hai hệ dùng nguyên lý thử gần giống nhau nhưng chia thang khác nhau, nên không thể quy đổi một đối một. Theo hệ châu Âu, mức A tương ứng lực cắt thấp nhất và F là cao nhất. Theo hệ Mỹ, A1 là thấp nhất và A9 là cao nhất.
Theo hệ Úc, găng tay theo bộ tiêu chuẩn AS/NZS 2161, phần lớn được chấp nhận từ tiêu chuẩn châu Âu.
Tham khảo danh mục găng tay chống cắt và găng tay Towa.
Găng tay chống hóa chất
Theo hệ châu Âu, găng tay chống hóa chất theo EN ISO 374. Găng tay được phân thành Type A, B, C tùy số lượng hóa chất thử nghiệm đạt yêu cầu và thời gian thẩm thấu. Mỗi hóa chất trong danh sách thử nghiệm được ký hiệu bằng một chữ cái in dưới biểu tượng bình hóa chất.
Hệ Mỹ không có một tiêu chuẩn tương đương được dùng rộng rãi như EN ISO 374. Các nhà sản xuất thường công bố dữ liệu thẩm thấu theo phương pháp thử ASTM F739.
Dù theo hệ nào, chọn găng tay chống hóa chất phải dựa trên bảng tương thích và thời gian thẩm thấu cho đúng hóa chất đang dùng. Xem bài cách nhận biết găng tay chống hóa chất đạt chuẩn, găng tay chống hóa chất Ansell và găng tay chống hóa chất Honeywell.
Găng tay cách điện
Đây là nhóm có sự thống nhất cao. Tiêu chuẩn quốc tế IEC 60903 (châu Âu áp dụng dưới dạng EN 60903) và tiêu chuẩn Mỹ ASTM D120 cùng chia găng tay thành các cấp từ 00 đến 4 theo điện áp sử dụng. Tại Việt Nam, TCVN 8084 được xây dựng tương đương IEC 60903.
Xem danh mục găng tay cách điện và bài cấu tạo và đặc điểm găng tay cách điện hạ thế.
Giày bảo hộ
Theo hệ châu Âu, giày bảo hộ theo EN ISO 20345, mũi giày chịu va đập 200 J. Ký hiệu SB, S1, S2, S3 thể hiện các mức bảo vệ tăng dần như chống tĩnh điện, hấp thụ năng lượng gót, chống thấm, chống đâm xuyên đế. Phiên bản 2022 bổ sung các ký hiệu mới như S1PS, S3S và phân loại tấm chống đâm xuyên kim loại hay phi kim loại. Khi mua cần đối chiếu đúng phiên bản tiêu chuẩn mà ma trận PPE yêu cầu.
Theo hệ Mỹ, giày theo ASTM F2413. Ký hiệu I/75 và C/75 thể hiện khả năng chịu va đập và nén ở mũi giày. Các ký hiệu bổ sung gồm EH cho bảo vệ nguy cơ điện, PR cho chống đâm xuyên, SD cho tiêu tán tĩnh điện.
Theo hệ Úc, giày theo AS/NZS 2210.3, được xây dựng dựa trên tiêu chuẩn ISO.
Phương pháp thử mũi giày giữa EN và ASTM khác nhau nên không quy đổi trực tiếp được. Tham khảo danh mục giày bảo hộ, giày bảo hộ chống tĩnh điện và bài khi nào nên thay giày bảo hộ.
Thiết bị chống rơi ngã
Theo hệ châu Âu, hệ thống chống rơi ngã gồm nhiều tiêu chuẩn riêng: EN 361 cho dây đai toàn thân, EN 355 cho dây có bộ giảm chấn, EN 362 cho móc nối, EN 360 cho thiết bị tự thu, EN 795 cho điểm neo.
Theo hệ Mỹ, bộ tiêu chuẩn ANSI Z359 bao quát toàn bộ hệ thống, với các phần riêng cho dây đai, dây giảm chấn, móc nối. Tiêu chuẩn Mỹ thường quy định dải trọng lượng người dùng và yêu cầu cường độ móc nối cụ thể.
Theo hệ Úc, theo bộ tiêu chuẩn AS/NZS 1891.
Tại Việt Nam, hệ thống chống rơi ngã phải đạt QCVN 23:2014/BLĐTBXH. Một điểm cần lưu ý là không nên kết hợp các thành phần của hai hệ tiêu chuẩn khác nhau trong cùng một hệ thống nếu nhà sản xuất không xác nhận tương thích. Xem danh mục chống rơi ngã, dây an toàn toàn thân và bài so sánh dây đai toàn thân và dây đai bán thân.
Quần áo bảo hộ
Theo hệ châu Âu, quần áo chịu nhiệt chống cháy theo EN ISO 11612, quần áo thợ hàn theo EN ISO 11611, quần áo chống tĩnh điện theo EN 1149-5, áo phản quang theo EN ISO 20471 với ba cấp, quần áo chống hóa chất phân loại từ Type 1 đến Type 6.
Theo hệ Mỹ, quần áo chống cháy trong ngành dầu khí thường theo NFPA 2112, quần áo chống hồ quang điện theo NFPA 70E và ASTM F1506 với chỉ số ATPV tính bằng cal/cm², áo phản quang theo ANSI/ISEA 107.
Theo hệ Úc, áo phản quang theo AS/NZS 4602.1.
Tham khảo bài quần áo bảo hộ chịu nhiệt, chống cháy, quần áo bảo hộ chống tĩnh điện, danh mục áo phản quang và quần áo chống hóa chất.
Nhà máy Việt Nam nên mua PPE theo tiêu chuẩn nào
Nguyên tắc 1: Quy định Việt Nam là nền tảng bắt buộc
Theo Thông tư 25/2022/TT-BLĐTBXH, PPE phải đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Khi chưa có quy chuẩn, PPE phải đạt tiêu chuẩn quốc gia hoặc tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn của nước sản xuất.
Như vậy, PPE đạt EN, ANSI hay AS/NZS đều có thể được chấp nhận, nhưng với các nhóm đã có QCVN như mũ bảo hộ, bộ lọc bụi, hệ thống chống rơi ngã, sản phẩm vẫn phải đáp ứng QCVN và có chứng nhận hợp quy khi thuộc diện bắt buộc.
Nguyên tắc 2: Theo tiêu chuẩn của tập đoàn mẹ
Đây là yếu tố quyết định trong thực tế. Ma trận PPE và quy định EHS toàn cầu của tập đoàn thường ghi rõ tiêu chuẩn yêu cầu.
Các nhà máy thuộc tập đoàn Mỹ thường yêu cầu ANSI cho kính, mũ, găng tay chống cắt và NIOSH cho bảo vệ hô hấp.
Các nhà máy thuộc tập đoàn châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc tại Việt Nam thường chấp nhận hoặc ưu tiên EN, vì nguồn hàng EN phổ biến và hồ sơ chứng nhận rõ ràng.
Các dự án do nhà thầu Úc, New Zealand quản lý, hoặc khách hàng ngành dầu khí, khai khoáng có liên quan Úc, có thể yêu cầu AS/NZS.
Cách làm đúng là hỏi bộ phận EHS hoặc đọc ma trận PPE trước khi mua. Không nên tự suy đoán theo quốc tịch tập đoàn.
Nguyên tắc 3: Ưu tiên sản phẩm chứng nhận đa tiêu chuẩn
Nhiều sản phẩm của các thương hiệu lớn như 3M, Honeywell, Ansell, MSA được chứng nhận đồng thời theo EN và ANSI, đôi khi cả AS/NZS.
Lựa chọn này phù hợp với nhà máy có nhiều khách hàng khác nhau, tập đoàn có nhà máy ở nhiều quốc gia, hoặc nhà thầu phục vụ nhiều chủ đầu tư. Một mã sản phẩm đáp ứng được nhiều yêu cầu giúp giảm số mã tồn kho và đơn giản hóa quản lý.
Nguyên tắc 4: "Tương đương" phải được phê duyệt bằng văn bản
Khi nhà cung cấp đề xuất sản phẩm "tương đương" theo hệ tiêu chuẩn khác, bộ phận mua hàng không nên tự quyết. Cần gửi tài liệu kỹ thuật cho EHS đánh giá và chỉ mua khi có phê duyệt bằng văn bản.
Như đã phân tích ở trên, nhiều chỉ số giữa EN, ANSI và AS/NZS không quy đổi một đối một. Thay thế sai có thể khiến nhà máy bị ghi nhận không phù hợp khi audit, hoặc tệ hơn là người lao động không được bảo vệ đủ.
Nguyên tắc 5: Cân nhắc điều kiện khí hậu và vóc dáng
Tiêu chuẩn chỉ đảm bảo mức bảo vệ tối thiểu. Khí hậu nóng ẩm tại Việt Nam đòi hỏi PPE thoáng khí, nhẹ, nếu không người lao động sẽ tháo ra giữa ca.
Kích cỡ cũng là vấn đề thực tế. Một số dòng sản phẩm thiết kế cho thị trường Âu Mỹ có size lớn, không vừa với người lao động Việt Nam. Tham khảo bài chọn đồ bảo hộ đúng form người Việt.
Cách kiểm tra PPE đạt tiêu chuẩn khi nhận hàng
- Kiểm tra ký hiệu tiêu chuẩn và mức bảo vệ in trên sản phẩm, đối chiếu với ma trận PPE.
- Với hàng EN cấp III, kiểm tra dấu CE có kèm mã số tổ chức chứng nhận, yêu cầu bản sao giấy chứng nhận kiểm tra kiểu EU và tuyên bố hợp chuẩn.
- Với khẩu trang, mặt nạ theo NIOSH, kiểm tra số phê duyệt TC trên sản phẩm và tra cứu trên danh sách thiết bị được chứng nhận của NIOSH.
- Với hàng AS/NZS, yêu cầu giấy chứng nhận phù hợp từ tổ chức chứng nhận.
- Kiểm tra CO, CQ, số lô và hạn sử dụng với các sản phẩm có hạn dùng như phin lọc, khẩu trang.
- Lưu hồ sơ kỹ thuật theo từng mã sản phẩm để xuất trình khi audit.
Câu hỏi thường gặp
Tiêu chuẩn nào tốt nhất trong ba hệ EN, ANSI, AS/NZS?
Không có hệ nào tốt nhất cho mọi trường hợp. Mỗi hệ có phương pháp thử và cách phân loại riêng. Tiêu chuẩn phù hợp là tiêu chuẩn mà quy định Việt Nam, tập đoàn và khách hàng của nhà máy yêu cầu.
Khẩu trang N95 có thay được FFP2 không?
Hai loại thường có mức lọc gần nhau nhưng được thử theo phương pháp khác nhau. Nếu ma trận PPE ghi rõ FFP2 hoặc N95, nên mua đúng loại đó. Muốn thay thế cần EHS phê duyệt.
Găng tay ANSI A4 tương đương mức nào theo EN 388?
Hai thang đo chia khác nhau nên không có quy đổi chính xác. Cách làm đúng là xem cả hai ký hiệu nếu sản phẩm được chứng nhận kép, hoặc chọn theo đúng hệ mà ma trận PPE yêu cầu.
PPE đạt tiêu chuẩn quốc tế có cần chứng nhận hợp quy tại Việt Nam không?
Với các sản phẩm thuộc danh mục hàng hóa có khả năng gây mất an toàn theo quy định của cơ quan quản lý, vẫn cần chứng nhận hợp quy trước khi lưu thông, dù đã đạt tiêu chuẩn quốc tế.
Nhà máy Nhật Bản có bắt buộc dùng tiêu chuẩn JIS không?
Tùy quy định của từng tập đoàn. Nhiều nhà máy Nhật tại Việt Nam chấp nhận PPE đạt EN hoặc ANSI vì nguồn hàng JIS tại Việt Nam hạn chế. Nên hỏi bộ phận EHS để có câu trả lời chính xác.
Cung ứng PPE đa tiêu chuẩn cho nhà máy tại TrangThietbi.vn
Lý do nhà máy chọn TrangThietbi.vn: hàng chính hãng có CO, CQ và đầy đủ chứng nhận theo tiêu chuẩn yêu cầu; hỗ trợ đối chiếu tiêu chuẩn với ma trận PPE của nhà máy; tư vấn kỹ thuật miễn phí; giá tốt cho hợp đồng khung theo năm; giao hàng nhanh đến các khu công nghiệp toàn quốc; hotline 0933 568 088.
TrangThietbi.vn được vận hành bởi Công ty TNHH TMDV Phát Triển Kỹ Thuật D&T, hơn 11 năm kinh nghiệm cung ứng thiết bị bảo hộ lao động cho doanh nghiệp trong nước và nhà máy FDI. Tìm hiểu quy trình cung ứng tại D&T, chính sách dành cho khách hàng doanh nghiệp hoặc liên hệ để nhận báo giá.
