Trong nhà máy thực phẩm, PPE vừa là biện pháp bảo vệ, vừa có thể trở thành mối nguy. Một sợi tóc lọt khỏi mũ trùm, một mảnh găng tay rách hay một nút tai rơi vào dây chuyền đều có thể dẫn đến khiếu nại và thu hồi sản phẩm.
Bài viết này tóm tắt yêu cầu PPE nhà máy thực phẩm GMP và HACCP: PPE nằm ở đâu trong hệ thống an toàn thực phẩm, yêu cầu cho từng loại PPE, PPE bảo vệ người lao động ở khu vực đặc thù và hồ sơ cần có khi audit.
PPE trong nhà máy thực phẩm khác gì nhà máy thông thường
PPE trong nhà máy thực phẩm bảo vệ hai chiều: bảo vệ sản phẩm khỏi tóc, da, vi sinh vật từ người lao động, và bảo vệ người lao động khỏi dao sắc, sàn trơn, nhiệt độ âm sâu, hóa chất vệ sinh, khí amoniac.
Trang thiết bị bảo hộ lao động cá nhân (PPE) đầy đủ cho công trình và nhà máy
Đồng thời, PPE có thể là nguồn gây mối nguy trong phân tích HACCP. Mảnh găng tay, nút tai, băng dán vết thương là mối nguy vật lý. Quần áo, ủng bẩn mang vi sinh vật giữa các khu vực là mối nguy sinh học. Găng tay latex, găng tay có bột là nguồn chất gây dị ứng.
Vì vậy, PPE trong nhà máy thực phẩm cần được cả bộ phận QA và EHS cùng phê duyệt.
Khung yêu cầu về PPE
Nền tảng chung là Bộ Nguyên tắc chung về vệ sinh thực phẩm của Codex (CXC 1-1969, sửa đổi 2020), yêu cầu người tiếp xúc thực phẩm mặc quần áo bảo hộ, che tóc, đi giày phù hợp, tháo trang sức và giữ vệ sinh tay.
Phương tiện bảo vệ cá nhân (Personal Protective Equipment - PPE) - D&T trangthietbi.vn
Tại Việt Nam, Luật An toàn thực phẩm 2010 và Nghị định 15/2018/NĐ-CP quy định điều kiện về người trực tiếp sản xuất. Găng tay tiếp xúc thực phẩm phải đáp ứng quy chuẩn vật liệu như QCVN 12-1:2011/BYT cho nhựa và QCVN 12-2:2011/BYT cho cao su. Về an toàn lao động, nhà máy vẫn tuân thủ Luật An toàn, vệ sinh lao động và Thông tư 25/2022/TT-BLĐTBXH.
Nhà máy FDI và nhà máy xuất khẩu thường áp dụng thêm ISO 22000, FSSC 22000, BRCGS hoặc IFS, với yêu cầu chi tiết hơn về thiết kế quần áo, giặt, màu găng tay và PPE phát hiện được.
Trong thực tế, PPE thường được đưa vào chương trình tiên quyết GMP và quy phạm vệ sinh SSOP, không phải điểm kiểm soát tới hạn trong HACCP.
Phân vùng vệ sinh và mã màu PPE
Nhà máy thường chia khu vực rủi ro thấp (nguyên liệu thô, sơ chế) và khu vực rủi ro cao (sản phẩm đã nấu chín, ăn liền). Mức độ che phủ của PPE tăng dần theo rủi ro.
Dùng màu quần áo, mũ, ủng khác nhau cho từng vùng giúp giám sát phát hiện ngay người đi nhầm khu vực. Mã màu cũng có thể áp dụng theo vai trò: sản xuất, QA, bảo trì, khách tham quan.
Khi đi từ vùng rủi ro thấp sang vùng rủi ro cao, người lao động phải thay PPE, rửa và sát khuẩn tay, qua hố ủng. PPE vùng rủi ro cao không được mang ra ngoài, kể cả khi đi vệ sinh hay ăn ca.
Yêu cầu theo từng nhóm PPE
Quần áo bảo hộ
Màu sáng để dễ thấy vết bẩn, không có túi ngoài phía trên thắt lưng, dùng cúc bấm thay cúc khâu, che kín quần áo cá nhân. Chất liệu ít rụng sợi, chịu giặt công nghiệp. Tham khảo bài chất liệu may quần áo bảo hộ.
Quần áo khu vực rủi ro cao nên được giặt tập trung có kiểm soát, không cho người lao động mang về nhà.
Che tóc, râu và khẩu trang
Tóc phải được che kín hoàn toàn, khu vực rủi ro cao thường dùng lưới trùm tóc bên trong và mũ bên ngoài. Người có râu đeo bao trùm râu. Khẩu trang che kín mũi miệng ở khu vực sản phẩm ăn liền, thay khi ẩm hoặc bẩn.
Găng tay tiếp xúc thực phẩm
Vật liệu phải có hồ sơ chứng minh phù hợp tiếp xúc thực phẩm. Nhiều nhà máy không dùng găng tay latex vì gây dị ứng, ưu tiên găng tay nitrile không bột, màu xanh dương để dễ phát hiện khi rách.
Găng tay phải thay khi rách, khi đổi công việc, sau khi chạm bề mặt bẩn. Đeo găng tay không thay thế rửa tay. Xem danh mục găng tay vệ sinh thực phẩm và găng tay Towa.
Găng tay chống cắt khâu pha lóc
Khâu pha lóc bằng dao tay thường dùng găng tay lưới thép không gỉ theo EN 1082-1 cho tay không cầm dao. Với găng tay sợi chống cắt theo EN 388, cách làm phổ biến là đeo bên trong và găng tay nitrile bên ngoài để tránh rụng sợi. Xem danh mục găng tay chống cắt.
Ủng và tạp dề
Ủng màu trắng, đế chống trơn, chịu dầu mỡ và hóa chất vệ sinh, có mũi bảo vệ ở khu vực xe đẩy, pallet. Ủng chỉ dùng trong khu vực sản xuất. Xem danh mục ủng bảo hộ.
Tạp dề chống nước bảo vệ quần áo ở khâu sơ chế, rửa, phải được vệ sinh và treo đúng chỗ khi nghỉ. Xem danh mục tạp dề.
PPE phát hiện được
PPE có thành phần để máy dò kim loại hoặc X-quang phát hiện khi rơi vào sản phẩm, gồm băng dán vết thương, nút tai, bút, găng tay, mũ trùm phát hiện được. Băng dán vết thương phát hiện được gần như là yêu cầu bắt buộc trong các chương trình chứng nhận. Nên kiểm tra khả năng phát hiện trên chính máy dò của nhà máy.
Nút tai và kính bảo hộ
Dây chuyền chiết rót, đóng lon, phòng máy nén thường vượt 85 dBA. Nút tai nên có dây, màu tương phản và tốt nhất là loại phát hiện được. Xem bài nút tai có dây và không dây khác gì.
Kính bảo hộ dùng khi pha hóa chất, vận hành CIP, làm việc với dầu nóng. Ưu tiên kính polycarbonate, tránh vật liệu thủy tinh trong khu vực sản xuất.
PPE bảo vệ người lao động ở khu vực đặc thù
Kho lạnh, kho cấp đông
Quần áo giữ nhiệt theo EN 342 hoặc EN 14058, găng tay chống lạnh theo EN 511, mũ giữ ấm, ủng cách nhiệt chống trơn. Kết hợp quy định thời gian làm việc liên tục và nghỉ ở khu vực ấm. Xem danh mục găng tay chịu nhiệt, chống lạnh.
Hệ thống lạnh amoniac
Rò rỉ amoniac là sự cố nghiêm trọng nhất tại nhiều nhà máy chế biến thủy sản, thịt, sữa, bia. Cần thiết bị phát hiện khí cố định và máy đo khí cá nhân, mặt nạ toàn mặt với phin lọc amoniac (nhóm K theo tiêu chuẩn châu Âu) cho thao tác thường xuyên và thoát hiểm, bình thở SCBA và quần áo chống hóa chất kín khí cho đội ứng cứu, thiết bị rửa mắt khẩn cấp gần khu vực máy nén.
Xem danh mục máy phát hiện khí, mặt nạ phòng độc, bình thở SCBA và thiết bị rửa mắt khẩn cấp.
CIP và hóa chất vệ sinh
Xút, axit nitric, peracetic, chlorine nồng độ cao có thể gây bỏng da, tổn thương mắt. Khi pha chế cần kính chống hóa chất kín, tấm che mặt, găng tay chống hóa chất dài cổ đúng loại hóa chất, tạp dề và ủng chịu hóa chất. Cách chọn găng tay xem bài cách nhận biết găng tay chống hóa chất đạt chuẩn.
Khu vực nấu, chiên và bảo trì
Khu vực nấu, chiên cần găng tay chịu nhiệt theo EN 407, tạp dề và tấm che mặt khi thao tác với chảo chiên công nghiệp. Nhân viên bảo trì phải tuân thủ PPE vệ sinh như công nhân sản xuất, kiểm đếm dụng cụ trước và sau sửa chữa, áp dụng khóa an toàn LOTO.
Trình tự thay đồ chuẩn
Tháo trang sức, cất đồ cá nhân. Đội lưới trùm tóc và bao râu trước. Mặc quần áo bảo hộ, cài kín. Đeo khẩu trang nếu cần. Đi ủng sạch. Rửa và sát khuẩn tay. Đeo găng tay. Qua hố ủng trước khi vào khu vực sản xuất. Khi rời khu vực, tháo PPE theo trình tự ngược lại.
Checklist hồ sơ PPE khi audit
- Quy phạm vệ sinh cá nhân có quy định PPE theo từng vùng và sơ đồ mã màu.
- Danh sách PPE bảo hộ lao động theo vị trí, dựa trên đánh giá rủi ro.
- Hồ sơ vật liệu tiếp xúc thực phẩm của găng tay.
- CO, CQ, chứng nhận tiêu chuẩn của PPE bảo hộ lao động.
- Hồ sơ kiểm tra khả năng phát hiện của PPE phát hiện được.
- Hồ sơ giặt quần áo và kiểm tra vi sinh định kỳ.
- Hồ sơ kiểm tra PPE đầu ca, cuối ca và quy trình xử lý khi PPE mất mảnh.
- Hồ sơ cấp phát và huấn luyện.
- Hồ sơ kiểm tra máy phát hiện khí, thiết bị rửa mắt, bình thở tại khu vực amoniac.
Câu hỏi thường gặp
PPE có phải là điểm kiểm soát tới hạn trong HACCP không?
Thông thường không. PPE thuộc chương trình tiên quyết và quy phạm vệ sinh, là điều kiện để kế hoạch HACCP vận hành đúng.
Có bắt buộc dùng găng tay màu xanh dương không?
Không có quy định bắt buộc. Đây là thực hành phổ biến vì màu xanh dương dễ phát hiện trên thực phẩm. Nhà máy nên chọn màu tương phản với sản phẩm của mình.
Nhà máy thực phẩm có cần chương trình bảo vệ thính giác không?
Có, nếu mức ồn vượt 85 dBA theo QCVN 24:2016/BYT, thường gặp ở dây chuyền chiết rót, đóng lon, phòng máy nén.
Cung ứng PPE cho nhà máy thực phẩm tại TrangThietbi.vn
Lý do chọn TrangThietbi.vn: hàng chính hãng có CO, CQ và hồ sơ vật liệu tiếp xúc thực phẩm khi có yêu cầu; giá tốt cho hợp đồng khung theo năm; giao hàng nhanh đến các khu công nghiệp toàn quốc; tư vấn kỹ thuật miễn phí; hotline 0933 568 088.
TrangThietbi.vn được vận hành bởi Công ty TNHH TMDV Phát Triển Kỹ Thuật D&T, hơn 11 năm kinh nghiệm cung ứng thiết bị bảo hộ lao động cho doanh nghiệp trong nước và nhà máy FDI. Xem chính sách dành cho khách hàng doanh nghiệp hoặc liên hệ để nhận báo giá.
