Đồ bảo hộ dùng một lần đã thay đổi rất nhiều trong những năm gần đây, cả về khả năng bảo vệ lẫn sự thoải mái. Dù vậy, nhiều doanh nghiệp vẫn giữ những định kiến cũ: rẻ tiền, kém an toàn, chỉ dùng cho vài ngành đặc thù. Bài viết này giúp bạn phân biệt đâu là sự thật và đâu là hiểu lầm.
Hiểu lầm 1: “Đồ bảo hộ dùng một lần chỉ dành cho vài ngành”
Phạm vi ứng dụng của PPE dùng một lần ngày càng rộng: vệ sinh công nghiệp, sơn ô tô, súc rửa bồn hóa dầu, xử lý nước thải, nông nghiệp, tháo dỡ vật liệu chứa amiăng, chế biến thực phẩm, dược phẩm và sản xuất điện tử.
Chủng loại sản phẩm cũng rất đa dạng: áo liền quần, tạp dề, bao giày, khẩu trang, găng tay, mũ trùm tóc. Riêng ngành thực phẩm, PPE dùng một lần gần như bắt buộc để đáp ứng yêu cầu vệ sinh. Bạn có thể xem danh mục đầy đủ theo từng khu vực sản xuất trong bài PPE nhà máy thực phẩm: yêu cầu GMP, HACCP chuyên sâu.
Hiểu lầm 2: “Đồ dùng một lần nào cũng dùng được cho mọi rủi ro”
Mỗi rủi ro cần một loại PPE khác nhau, kể cả với đồ dùng một lần. Để chọn đúng, trước hết cần xác định dạng tác nhân nguy hại: chất lỏng, khí hay hạt rắn. Sau đó xác định các rủi ro đi kèm như cháy nổ, tĩnh điện, hóa chất hay phóng xạ.
Với quần áo bảo hộ dùng một lần, tiêu chuẩn châu Âu chia thành các “Type” theo mức độ kín:
- Type 3: chống tia hóa chất lỏng có áp lực.
- Type 4: chống phun xịt hóa chất dạng sương.
- Type 5: chống bụi và hạt rắn nguy hại.
- Type 6: chống bắn tóe hóa chất lỏng nhẹ.
Ngoài ra còn có các chứng nhận bổ sung: EN 14126 chống tác nhân sinh học, EN 1073-2 chống hạt bụi phóng xạ, EN 1149-5 chống tĩnh điện. Một bộ áo Type 5/6 dùng cho bụi sơn hoàn toàn không đủ khi súc rửa bồn hóa chất. Đây là lý do việc chọn PPE phải bắt đầu từ đánh giá rủi ro. Quy trình này được hướng dẫn từng bước trong bài PPE risk assessment nhà máy: cách lập danh sách PPE chuẩn.
Hiểu lầm 3: “Đồ dùng một lần bảo vệ kém hơn đồ tái sử dụng”
Đồ bảo hộ dùng một lần không kém hiệu quả, miễn là sử dụng đúng thời gian khuyến cáo. Trong thời gian sử dụng ngắn, sản phẩm dùng một lần đạt chuẩn cho mức bảo vệ tương đương đồ tái sử dụng.
Chất lượng phụ thuộc nhiều vào cấu trúc vải. Vải SMS (ba lớp Spunbond, Meltblown, Spunbond) thoáng khí, thường dùng cho bụi và bắn tóe nhẹ. Vải phủ màng vi xốp (microporous) chống thấm chất lỏng tốt hơn, phù hợp môi trường hóa chất. Các dòng cao cấp hơn dùng vải phủ polymer nhiều lớp cho hóa chất độc hại. Danh mục quần áo chống hóa chất tại TrangThietbi.vn có đủ các cấp độ này để bạn lựa chọn theo từng công việc.
Hiểu lầm 4: “Đồ dùng một lần mặc rất khó chịu” là CHỈ ĐÚNG MỘT PHẦN
PPE dùng một lần thường may theo kiểu unisex với nhiều size. Vải không dệt ít bị sờn rách và sản xuất nhanh hơn, rẻ hơn vải dệt.
Các nhà sản xuất hiện nay đã cải thiện độ thoáng ở những vùng như lưng, đồng thời giảm trọng lượng sản phẩm. Tuy vậy, với khí hậu nóng ẩm như Việt Nam, áo liền quần chống hóa chất vẫn khá bí khi mặc lâu. Doanh nghiệp nên bố trí thời gian nghỉ hợp lý cho người lao động và chọn đúng size, vì áo quá chật dễ rách đường may khi cúi hoặc ngồi xổm.
Hiểu lầm 5: “Đồ dùng một lần gây hại môi trường”
Tác động môi trường vẫn là thách thức thực sự, nhưng các giải pháp đang xuất hiện, ví dụ đưa sợi phân hủy sinh học vào vải. Hiện các lựa chọn này còn hạn chế và giá cao.
Cũng cần nhìn vấn đề toàn diện hơn. Đồ dùng một lần thường được mặc khi tiếp xúc hóa chất cực độc. Nếu thay bằng đồ tái sử dụng, việc giặt tẩy sẽ tiêu tốn nhiều nước, năng lượng và có nguy cơ thải hóa chất độc ra môi trường. Ở ngành y tế, thực phẩm và phòng sạch, găng tay và mũ trùm tóc dùng một lần còn giúp hạn chế lây nhiễm chéo. Với nhà máy điện tử và dược phẩm, bài cách chọn quần áo phòng sạch đạt chuẩn sẽ giúp bạn cân nhắc khi nào nên dùng loại dùng một lần, khi nào nên dùng loại giặt được.
Câu hỏi thường gặp về đồ bảo hộ dùng một lần
Đồ bảo hộ dùng một lần có hạn sử dụng không?
Có. Vật liệu không dệt và màng phủ lão hóa theo thời gian, kể cả khi chưa mở bao bì. PPE bị lão hóa phải có ngày sản xuất hoặc hạn sử dụng in rõ. Doanh nghiệp nên quản lý tồn kho theo nguyên tắc nhập trước, xuất trước, và theo dõi bằng lịch thay PPE định kỳ để không cấp phát hàng quá hạn.
Áo liền quần dùng một lần có mặc lại được sang ca sau không?
Không nên. Áo đã tiếp xúc hóa chất hoặc bụi độc có thể nhiễm bẩn bề mặt trong khi cởi ra. Mặc lại đồng nghĩa với việc đưa chất độc tiếp xúc trực tiếp với người lao động.
Dùng đồ một lần có tốn kém hơn đồ tái sử dụng?
Chưa chắc. Khi tính đủ chi phí giặt, khử nhiễm, quản lý và rủi ro nhiễm độc, đồ dùng một lần thường rẻ hơn trong môi trường hóa chất độc hại. Bài chi phí PPE so với tai nạn lao động sẽ giúp bạn có cái nhìn đầy đủ hơn về bài toán này.
Làm sao biết áo bảo hộ đạt Type mấy?
Xem nhãn trên áo. Sản phẩm đạt chuẩn có biểu tượng hình người kèm chữ “Type” và số tương ứng, thường in ở ngực hoặc trên bao bì. Một áo có thể đạt nhiều Type cùng lúc, ví dụ Type 5/6. Nếu nhãn không ghi rõ Type, sản phẩm đó không nên dùng cho môi trường hóa chất.
