Chương Trình Bảo Vệ Thính Giác Trong Nhà Máy Theo ISO 45001 Và QCVN 24
Phát cho công nhân vài đôi nút tai rồi coi như xong là cách làm phổ biến, nhưng thiếu hiệu quả. Một chương trình bảo vệ thính giác thật sự bắt đầu từ việc đo được tiếng ồn, khoanh vùng khu vực nguy cơ, chọn bịt tai chống ồn cho nhà máy đúng mức giảm, huấn luyện cách đeo và theo dõi sức nghe của người lao động theo thời gian. Bài viết này trình bày khung 5 bước để phòng EHS xây dựng chương trình có thể chứng minh với kiểm toán ISO 45001 và khách hàng FDI.
Vì sao tiếng ồn cần được quản lý như một mối nguy chính
Mất thính lực do tiếng ồn là tổn thương không hồi phục, tiến triển chậm và thường chỉ được nhận ra khi đã khá nặng. Tai bị tổn thương ở dải tần số cao trước, khiến người bệnh nghe rõ tiếng nói kém đi trong môi trường ồn. Tại Việt Nam, điếc nghề nghiệp do tiếng ồn nằm trong danh mục bệnh nghề nghiệp được bảo hiểm, nghĩa là doanh nghiệp có trách nhiệm phòng ngừa và người lao động có quyền được bồi thường khi mắc bệnh. Tiếng ồn cũng là mối nguy dễ bị bỏ qua vì không gây chấn thương tức thì như vật rơi hay hóa chất.
Về mức giới hạn, Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 24:2016/BYT quy định mức tiếp xúc tiếng ồn tại nơi làm việc. Mức tham chiếu quen thuộc là 85 dBA cho thời gian tiếp xúc tám giờ; khi mức ồn tăng thì thời gian cho phép giảm đi theo nguyên tắc cứ tăng 3 dB thì thời gian giảm một nửa. Bạn nên đối chiếu trực tiếp văn bản hiện hành để lấy bảng thời gian đầy đủ khi lập hồ sơ. Ở khía cạnh hệ thống quản lý, tiêu chuẩn ISO 45001 yêu cầu tổ chức nhận diện mối nguy, đánh giá rủi ro và áp dụng phân cấp kiểm soát; thiết bị bảo vệ thính giác chỉ là lớp cuối cùng, như trình bày trong bài PPE risk assessment nhà máy.
Bước 1: Đo tiếng ồn và lập bản đồ khu vực
Chương trình phải bắt đầu bằng số liệu. Đo ồn khu vực bằng máy đo âm thanh cho biết mức ồn theo vị trí, còn đo liều ồn cá nhân bằng thiết bị đeo cho biết mức tiếp xúc thực tế của từng nhóm công việc trong một ca. Kết quả nên được thể hiện trên sơ đồ nhà xưởng bằng các vùng màu, ví dụ vùng dưới 80 dBA, vùng 80 đến 85 dBA và vùng trên 85 dBA, kèm biển báo bắt buộc đeo bảo vệ thính giác tại lối vào. Đo lại khi thay đổi máy móc, dây chuyền hoặc định kỳ theo quy định nội bộ. Một điểm hay bị bỏ sót là tiếng ồn xung (dập, búa, khí nén) cần đo bằng thiết bị phù hợp vì giá trị đỉnh có thể gây hại ngay cả khi mức trung bình không cao.
Bước 2: Ưu tiên giảm ồn tại nguồn
Trước khi dùng bịt tai, hãy xem xét loại bỏ hoặc giảm tiếng ồn: bảo trì để giảm rung, thay thiết bị ồn bằng loại êm hơn, lắp vỏ cách âm, đệm chống rung, hoặc tổ chức lại ca làm việc để giảm thời gian tiếp xúc. Cách này vừa giảm rủi ro thật sự vừa giảm số người phải đeo bịt tai cả ca. Khi chưa thể làm triệt để, bịt tai là biện pháp tạm thời bắt buộc nhưng vẫn phải được quản lý chặt.
Bước 3: Chọn bịt tai theo mức giảm cần thiết
Chỉ số cần quan tâm là NRR (theo Mỹ) hoặc SNR (theo châu Âu), cho biết mức giảm ồn danh nghĩa trong phòng thí nghiệm. Ngoài hiện trường, mức giảm thực tế thấp hơn rất nhiều do cách đeo và độ kín. Theo khuyến cáo thường được áp dụng, NRR nên được giảm bớt trước khi sử dụng, và mục tiêu là đưa mức ồn tại tai xuống khoảng 70 đến 80 dBA, tránh giảm quá mức khiến công nhân bị cô lập, không nghe được cảnh báo và có xu hướng tháo bịt tai. Bạn có thể xem cách đọc hai chỉ số này trong bài NRR là gì, SNR có gì.
Về loại sản phẩm, nút tai (xốp, silicone, loại có dây) phù hợp cho ca dài, môi trường nóng và khi cần đeo cùng mũ bảo hộ. Chụp tai (earmuff) dễ đeo đúng, dễ kiểm soát và phù hợp công việc phải tháo đeo thường xuyên. Với tiếng ồn rất cao, có thể kết hợp nút tai cùng chụp tai và tính lại mức giảm theo khuyến cáo của hãng. Nhóm công việc cụ thể (cơ khí, dệt may, gỗ, xây dựng) được phân tích trong bài bịt tai chống ồn cho công nhân. Nếu nhà máy chọn dòng Honeywell, bài bịt tai chống ồn Honeywell Max, MXM-1, Smart Fit giúp bạn đối chiếu mã sản phẩm, còn thương hiệu Honeywell có đầy đủ dải nút tai và chụp tai.
Bước 4: Huấn luyện, cấp phát và kiểm tra việc đeo
Phần lớn chương trình thất bại ở khâu này. Công nhân cần được hướng dẫn đeo đúng bằng thực hành: vuốt nút tai xốp, kéo vành tai, giữ trong vài chục giây để nở, kiểm tra độ kín. Chụp tai phải ôm kín, không bị vướng tóc, kính hay mũ. Nên có điểm cấp phát gần khu vực ồn, dự phòng nhiều cỡ và nhiều loại để công nhân có thể chọn loại thoải mái, vì thoải mái là yếu tố quyết định việc đeo đủ giờ. Giám sát viên cần kiểm tra việc đeo trong ca, ghi nhận vi phạm và nhắc nhở; việc cấp phát và thay thế cần được ghi sổ để phục vụ truy xuất. Với nhà máy dùng nút tai dùng một lần, nên quy định rõ tần suất thay trong ca và chu kỳ cấp phát để không bị đeo lại nhiều ngày.
Bước 5: Khám thính lực định kỳ và đánh giá chương trình
Đo thính lực nền khi tuyển dụng và đo định kỳ giúp phát hiện sớm sự suy giảm thính lực. Kết quả cần được lưu hồ sơ và so sánh theo thời gian; nếu có dấu hiệu suy giảm, nhà máy phải đánh giá lại khu vực làm việc, loại bịt tai và cách đeo. Chương trình nên được xem xét ít nhất mỗi năm một lần và khi có thay đổi dây chuyền, với các chỉ số như tỷ lệ tuân thủ đeo bịt tai, số khu vực vượt mức ồn, số trường hợp suy giảm thính lực. Những số liệu này cũng là bằng chứng quý khi khách hàng FDI đánh giá nhà máy.
Câu hỏi thường gặp
Mức ồn bao nhiêu thì bắt buộc đeo bịt tai?
- Mức tham chiếu phổ biến là từ 85 dBA trong tám giờ trở lên; nhiều nhà máy áp dụng nghiêm hơn, bắt đầu từ 80 dBA. Hãy đối chiếu với QCVN 24:2016/BYT và quy định của khách hàng. Danh mục bảo vệ thính giác của D&T tập hợp đủ các nhóm sản phẩm.
Nút tai hay chụp tai tốt hơn cho nhà máy?
- Không có lựa chọn tốt nhất cho mọi người. Nút tai phù hợp ca dài và môi trường nóng, chụp tai dễ kiểm soát việc đeo. Cách chọn loại nút tai theo vật liệu được trình bày tại danh mục nút tai chống ồn.
Chỉ số NRR càng cao càng tốt không?
- Không nhất thiết. Giảm quá mức làm công nhân khó nghe cảnh báo và dễ tháo ra. Hãy chọn mức giảm đủ để đưa tiếng ồn xuống mức an toàn theo số liệu đo thực tế.
Có cần khám thính lực cho mọi công nhân không?
- Ưu tiên nhóm làm việc trong khu vực ồn từ ngưỡng quy định trở lên, và nên có hồ sơ nền từ khi bắt đầu làm việc. Chi tiết nên được thống nhất với đơn vị khám sức khỏe nghề nghiệp của nhà máy.
Triển khai chương trình bảo vệ thính giác cùng D&T
D&T có thể hỗ trợ lập danh mục bịt tai theo khu vực ồn, cung cấp mẫu thử cho từng nhóm công nhân, cấp phát định kỳ và chuẩn bị hồ sơ sản phẩm cho đợt audit. Xem thêm sản phẩm chụp tai tại danh mục chụp tai chống ồn hoặc gọi hotline 0933 568 088 để nhận tư vấn và báo giá.
Nguồn tham khảo: QCVN 24:2016/BYT (mức tiếp xúc cho phép tiếng ồn tại nơi làm việc), ISO 45001:2018, OSHA 29 CFR 1910.95 (tiếp xúc tiếng ồn nghề nghiệp), Luật An toàn, vệ sinh lao động số 84/2015/QH13.
D&T | Trangthietbi.vn
