Khi xem catalogue găng tay bảo hộ, người mua thường gặp những thông số như “gauge 13”, “sợi HPPE”, “phủ nitrile lòng bàn tay” mà không rõ ý nghĩa. Chọn sai những thông số này có thể khiến găng tay vướng víu, nhanh rách, hoặc tệ hơn là tạo cảm giác được bảo vệ trong khi thực tế không phải vậy. Bài viết này giúp bạn đọc hiểu ba yếu tố quyết định một đôi găng tay: sợi, gauge và lớp phủ.
Găng tay bảo hộ chống lại những rủi ro nào?
Găng tay bảo hộ được thiết kế để bảo vệ trước nhiều loại rủi ro: mài mòn và đâm thủng, va đập, cắt, nhiệt, lạnh, điện giật, tĩnh điện và hóa chất. Mỗi rủi ro có một tiêu chuẩn riêng. Phổ biến nhất là EN 388 cho rủi ro cơ học, EN 407 cho nhiệt, EN 511 cho lạnh, EN ISO 374 cho hóa chất, EN 16350 cho tĩnh điện và IEC 60903 cho găng tay cách điện.
Một đôi găng chỉ bảo vệ được những rủi ro mà nó đã được thử nghiệm. Găng chống cắt không chống được hóa chất, và găng cao su thông thường không phải găng cách điện dù cao su là vật liệu cách điện. Sự khác biệt này được phân tích kỹ trong bài găng tay cao su có cách điện không? Khi nào dùng được?.
Bốn tiêu chí chọn găng tay bảo hộ
Ngoài rủi ro cần bảo vệ, việc chọn găng tay còn phụ thuộc vào môi trường, thao tác và sự thoải mái. Tổng hợp lại có bốn tiêu chí:
- Rủi ro cần bảo vệ: cắt, hóa chất, nhiệt, lạnh hay điện, và mức độ nghiêm trọng.
- Môi trường làm việc: khô ráo, ẩm ướt hay dính dầu mỡ.
- Mức độ khéo léo cần thiết: thao tác linh kiện nhỏ hay bê vác vật nặng.
- Sự thoải mái: độ thoáng khí và độ ôm tay khi đeo cả ca.
Bốn tiêu chí này quyết định loại sợi, gauge và lớp phủ phù hợp. Ví dụ, một thợ sửa chữa trong xưởng ô tô cần găng chống cắt, bám tốt trong môi trường dầu mỡ, vẫn đủ mỏng để vặn ốc vít nhỏ. Một mẫu đáp ứng cả ba yêu cầu là găng tay TOWA ActivGrip Advance KEV 591, kết hợp sợi chống cắt với lớp phủ nitrile chống dầu.
Sợi găng tay: nền tảng quyết định tính năng
- Khoảng 95% găng tay bảo hộ hiện nay là găng dệt kim, tức là được đan từ sợi. 5% còn lại là găng da và găng hóa chất chỉ có lớp cao su hoặc nhựa. Với găng dệt kim, loại sợi quyết định găng chống được rủi ro gì.
Nhóm sợi đa dụng gồm cotton, polyester và nylon. Cotton thoáng khí, thấm mồ hôi, mềm và ít gây dị ứng, rất phù hợp làm găng lót bên trong găng khác. Polyester bền, dễ giặt, giá hợp lý nhưng thấm mồ hôi kém, nên thường được pha với cotton. Nylon mỏng, bền, mềm và tạo cảm giác mát tay, thích hợp cho lắp ráp cần thao tác chính xác. Với găng cotton dùng trong lắp ráp nhẹ và kiểm tra chất lượng, cách chọn đúng độ dày được hướng dẫn trong bài găng tay vải cotton trắng: cách chọn và giá.
Nhóm sợi chống cắt gồm sợi HPPE, sợi thủy tinh, sợi thép và Kevlar. Trong đó Kevlar còn có ưu điểm chịu nhiệt và khó bắt lửa, phù hợp với công việc vừa có cạnh sắc vừa có nhiệt như cơ khí, đúc kim loại. Các dòng găng dùng nhóm sợi này có trong danh mục găng tay chống cắt.
Nhóm sợi chức năng được pha thêm để tăng tính năng: sợi carbon hoặc sợi đồng giúp chống tĩnh điện cho nhà máy điện tử, spandex tăng độ co giãn và ôm tay, acrylic làm lớp lót giữ ấm cho găng chống lạnh.
Gauge: độ mịn của mũi đan
- Gauge là số mũi đan trên một inch (2,54 cm). Gauge càng cao, mũi đan càng mịn, găng càng mỏng và ôm tay, thao tác càng khéo léo. Ngược lại, gauge thấp cho găng dày, bền và chịu lực tốt hơn nhưng kém linh hoạt.
- Găng gauge 7 và 10 rất dày, phù hợp bê vác nặng, xây dựng và kho vận. Gauge 13 có độ dày trung bình và là loại phổ biến nhất trong nhà máy. Gauge 15 và 18 mỏng, dành cho cơ khí chính xác và lắp ráp điện tử. Gauge 21 siêu mỏng, cho cảm giác gần như tay trần.
- Công nghệ hiện nay đã cho phép làm găng chống cắt cấp cao ở gauge 18 đến 21, điều trước đây chỉ làm được với găng dày. Nhờ đó người lao động không còn phải đánh đổi giữa mức bảo vệ và sự khéo léo.
Lớp phủ: bảo vệ thêm theo môi trường làm việc
Sợi đan tạo nên khả năng chống cắt và mài mòn, nhưng không chống được nước, dầu hay hóa chất. Lớp phủ bổ sung những tính năng này, và có thể chỉ phủ lòng bàn tay (thoáng mu bàn tay), phủ 3/4 hoặc phủ toàn bộ găng.
| Lớp phủ | Môi trường phù hợp | Đặc điểm nổi bật |
|---|---|---|
| PU (polyurethane) | Khô ráo, sạch | Mỏng, nhẹ, cảm giác tay tốt, ít để lại dấu trên sản phẩm |
| Latex (cao su tự nhiên) | Ẩm ướt | Bám tốt, đàn hồi, có nguy cơ gây dị ứng |
| Nitrile | Dầu mỡ, đa năng | Chống dầu, chống mài mòn, không gây dị ứng latex |
| Neoprene | Hóa chất nặng | Mềm dẻo, chống nhiều loại hóa chất, giá cao |
| PVC | Nước, hóa chất nhẹ | Chống thấm tốt, giá hợp lý |
Nitrile là lớp phủ linh hoạt nhất, có dạng trơn láng hoặc dạng nhám tăng độ bám. Với môi trường nhiều dầu, nên chọn nitrile dạng xốp hoặc phủ hai lớp để dầu được đẩy khỏi bề mặt tiếp xúc, như các mẫu trong danh mục găng tay chống dầu.
Câu hỏi thường gặp về găng tay bảo hộ
Gauge càng cao thì găng càng bền?
- Ngược lại. Gauge cao cho găng mỏng và khéo léo hơn, nhưng thường kém bền mài mòn so với găng gauge thấp cùng loại sợi. Muốn vừa mỏng vừa bền, cần chọn sợi cao cấp như HPPE pha spandex, hoặc nylon kết hợp lớp phủ nitrile.
Găng tay chống cắt cấp mấy là đủ?
- Tùy công việc. Theo EN 388:2016, mức chống cắt được ghi bằng chữ cái từ A đến F. Thao tác chung chỉ cần A hoặc B, xử lý tôn mỏng cần C đến D, xử lý kính và kim loại sắc cạnh nên dùng E hoặc F. Cách chọn theo từng công đoạn cụ thể có trong bài chọn đúng găng tay bảo hộ theo công việc.
Găng phủ PU hay phủ nitrile tốt hơn cho lắp ráp điện tử?
- PU thường được ưu tiên vì mỏng, nhẹ, ít để lại dấu vân tay hay cặn trên linh kiện. Nitrile phù hợp hơn khi linh kiện có dầu hoặc cần độ bền mài mòn cao. Với khu vực ESD, nên chọn găng có sợi carbon kết hợp phủ PU ở đầu ngón hoặc lòng bàn tay.
Làm việc trong kho lạnh nên chọn găng như thế nào?
- Chọn găng có lớp lót acrylic hoặc sợi giữ nhiệt, bên ngoài phủ nitrile hoặc PVC để chống ẩm khi đá tan, đạt tiêu chuẩn EN 511. Các mẫu phù hợp cho kho đông, kho mát có trong danh mục găng tay chịu nhiệt, chống lạnh.
