Đồ bảo hộ lao động chỉ phát huy tác dụng khi còn trong tình trạng tốt. Một chiếc mũ nứt, đôi găng tay thủng hay bộ dây an toàn bị mòn có thể khiến người lao động mất lớp bảo vệ ngay lúc cần nhất. Vì vậy, bảo quản PPE không phải việc phụ. Đây là một phần của nghĩa vụ an toàn lao động.
Tại Việt Nam, Thông tư 25/2022/TT-BLĐTBXH quy định cụ thể về trách nhiệm này. Theo đó, người sử dụng lao động có trách nhiệm bố trí nơi cất giữ và bảo quản phương tiện bảo vệ cá nhân theo hướng dẫn của nhà sản xuất, còn người lao động chịu trách nhiệm giữ gìn phương tiện được giao. Doanh nghiệp cũng phải kiểm tra chất lượng phương tiện bảo vệ cá nhân trước khi trang cấp và trong quá trình sử dụng.
1. Vệ sinh PPE sau mỗi lần sử dụng
PPE thường được dùng trong môi trường bụi, dầu, hóa chất nên cần làm sạch sau mỗi ca làm việc. Trước khi vệ sinh, hãy đọc ký hiệu và hướng dẫn của nhà sản xuất. Thông tin cần chú ý gồm nhiệt độ giặt, loại chất tẩy được phép dùng và phương pháp giặt (giặt tay, giặt máy hay giặt khô). Hướng dẫn cũng ghi rõ sản phẩm có được ủi hay sấy hay không.
Nguyên tắc chung là không dùng dung môi và chất tẩy rửa mạnh. Cách vệ sinh cụ thể khác nhau theo từng loại sản phẩm.
Quần áo bảo hộ
Lộn trái quần áo và giặt ở nhiệt độ vừa phải. Cách này giúp tránh làm hỏng dải phản quang trên áo phản quang và giữ nguyên các tính năng bảo vệ của vải như chống thấm hay giữ nhiệt. Với đồng phục số lượng lớn, nên dùng hóa chất giặt công nghiệp có độ pH phù hợp thay cho bột giặt gia dụng.
Mũ bảo hộ
Lau bụi, để khô thoáng và khử trùng bằng dung dịch phù hợp. Không sơn, dán decal bằng keo dung môi hoặc khoan lỗ lên vỏ mũ bảo hộ, vì những việc này làm giảm khả năng chịu va đập.
Găng tay bảo hộ
Cách vệ sinh phụ thuộc vào vật liệu. Một số loại không chịu được giặt và cần thay mới định kỳ. Găng tay da nên phủi bụi bằng bàn chải mềm. Găng tay cao su có thể rửa bằng nước sạch rồi lau khô bằng khăn. Hiện có nhiều dòng găng tay bảo hộ giặt máy được mà không giảm hiệu năng, ví dụ một số mẫu của Delta Plus. Doanh nghiệp nên ưu tiên những dòng này để tiết kiệm chi phí thay mới.
Bạn có thể tham khảo bài viết găng tay cao su có cách điện không và khi nào dùng được.
Giày và ủng bảo hộ
Dùng bàn chải không phải kim loại để làm sạch bùn đất trên giày bảo hộ. Vết bẩn cứng đầu thì lau bằng khăn ẩm pha xà phòng rồi để khô tự nhiên. Ủng cao su có thể xịt rửa trực tiếp bằng vòi nước. Với giày có lót tháo rời, nên tháo lót ra để vệ sinh và phơi riêng.
Mặt nạ phòng độc
Mặt nạ dùng nhiều lần, đặc biệt là van thở, có thể rửa bằng nước ấm pha xà phòng rồi để khô tự nhiên. Không tháo rời hoàn toàn các bộ phận. Cách vệ sinh chi tiết từng dòng mặt nạ đã có trong chuyên mục mặt nạ phòng độc.
Dây an toàn chống rơi ngã
Giặt dây đai và dây nối bằng xà phòng trung tính, sau đó treo cho khô tự nhiên. Móc khóa (carabiner) chỉ cần lau sạch bằng khăn. Không phơi dưới nắng gắt và không sấy nóng.
2. Cất giữ PPE đúng cách
Đảm bảo PPE đã khô hoàn toàn trước khi cất. Nên cất trong bao bì gốc hoặc hộp kín chuyên dụng.
Khi cho vào bao bì, kéo khóa kéo lại và tránh để vải cọ xát với móc, cạnh sắc vì có thể gây thủng hoặc rách. Với dây an toàn toàn thân, dây và đai phải được xếp phẳng, không để gấp gãy hay xoắn.
Khu vực lưu trữ cần sạch sẽ và tránh xa ánh sáng trực tiếp, nhiệt độ cao, độ ẩm, hóa chất ăn mòn. Mũ và giày bảo hộ nên đặt trên giá riêng để thông thoáng. Ở nhà máy có nhiều ca làm việc, tủ PPE riêng cho từng khu vực giúp tránh thất lạc và nhiễm bẩn chéo.
3. Kiểm tra PPE trước mỗi lần sử dụng
Tình trạng của PPE quyết định mức độ bảo vệ. Trước mỗi ca làm việc, người lao động cần kiểm tra nhanh các dấu hiệu sau: vết rách, lỗ thủng, dấu hiệu mòn, vết nứt trên đế giày, đường may bị bung yếu và vết xước trên mặt kính bảo hộ hoặc kính che mặt.
Cần đặc biệt lưu ý hạn sử dụng. Khẩu trang, phin lọc và nhiều loại PPE khác có ngày hết hạn ghi trên bao bì. Quá hạn thì phải thay, kể cả khi bề ngoài còn mới. Khi phát hiện hư hỏng, doanh nghiệp phải cấp phát mới, vì người sử dụng lao động phải trang cấp lại phương tiện bảo vệ cá nhân khi bị mất, hư hỏng hoặc hết hạn sử dụng.
Với vị trí phải bảo vệ đồng thời cả đầu và mặt như cơ khí, mài cắt hay hóa chất, nhiều doanh nghiệp đã chuyển sang dùng mũ bảo hộ có kính che mặt.
4. Kiểm định định kỳ PPE chống rủi ro nghiêm trọng
Một số PPE bảo vệ khỏi rủi ro có thể gây tử vong cần được kiểm tra chuyên sâu theo lịch, không chỉ kiểm tra bằng mắt hằng ngày. Hai nhóm điển hình là thiết bị chống rơi ngã và thiết bị bảo vệ hô hấp. Ở châu Âu, đây là PPE nhóm III. Theo tiêu chuẩn EN 365, thiết bị chống rơi ngã phải được người có năng lực kiểm tra định kỳ tối thiểu 12 tháng một lần, và kết quả phải ghi vào hồ sơ thiết bị. Các nhà máy FDI tại Việt Nam thường áp dụng chuẩn này trong hệ thống EHS nội bộ.
Doanh nghiệp nên chỉ định một người phụ trách (nội bộ hoặc thuê ngoài) với các nhiệm vụ sau:
- Lập sổ theo dõi PPE, ghi ngày mua, ngày cấp phát và hạn sử dụng.
- Xây dựng chương trình quản lý và lịch kiểm tra theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
- Quyết định loại bỏ PPE hư hỏng và lên kế hoạch thay thế, kể cả lượng dự phòng.
Việc này cũng giúp doanh nghiệp đáp ứng quy định lập kế hoạch mua sắm hằng năm. Theo Thông tư 25/2022, căn cứ vào thời hạn sử dụng phương tiện bảo vệ cá nhân, hằng năm người sử dụng lao động tham khảo ý kiến tổ chức đại diện người lao động để lập kế hoạch mua sắm, bao gồm cả dự phòng.
Câu hỏi thường gặp về bảo quản đồ bảo hộ lao động
Bao lâu thì phải thay đồ bảo hộ lao động?
Không có một mốc chung cho mọi loại PPE. Doanh nghiệp tự quyết định thời hạn sử dụng cho từng loại, dựa trên khuyến cáo của nhà sản xuất và điều kiện làm việc thực tế. Sau đó, thời hạn này được dùng làm căn cứ lập kế hoạch mua sắm hằng năm. Ngoài thời hạn định sẵn, PPE phải được thay ngay khi hư hỏng, mất hoặc hết hạn ghi trên bao bì.
Ai chịu chi phí khi PPE bị hư hỏng hoặc hết hạn?
Doanh nghiệp chịu toàn bộ chi phí. Theo Thông tư 25/2022, người sử dụng lao động không được phát tiền thay cho việc trang cấp phương tiện bảo vệ cá nhân; không buộc người lao động tự mua hoặc thu tiền của người lao động để mua. Khi PPE bị mất, hư hỏng hoặc hết hạn, doanh nghiệp phải cấp phát lại.
Găng tay bảo hộ có giặt máy được không?
Tùy loại. Găng tay sợi và một số dòng găng tay phủ được thiết kế để giặt máy mà không giảm khả năng bảo vệ. Găng tay da, găng tay cách điện và găng tay chống hóa chất thường không giặt máy được. Trước khi giặt, hãy kiểm tra ký hiệu trên nhãn hoặc tờ hướng dẫn đi kèm sản phẩm.
