Đăng bởi Admin vào lúc 20/11/2026
Một thiết bị đo vẫn hiển thị số liệu và vẫn "chạy được" không đồng nghĩa với việc số liệu đó còn chính xác. Theo thời gian sử dụng, sai số của thiết bị đo có thể tăng dần do hao mòn cơ học, thay đổi môi trường hoặc va đập trong quá trình sử dụng, mà người dùng thông thường không thể tự nhận biết nếu chỉ quan sát bằng mắt. Hiệu chuẩn là quá trình so sánh kết quả đo của thiết bị với một chuẩn đo đã biết độ chính xác, từ đó xác nhận thiết bị còn nằm trong giới hạn sai số cho phép hay cần điều chỉnh, sửa chữa.
Đo lường khí HCHO, nhiệt độ độ ẩm và hiệu chuẩn thiết bị đo
Với nhà máy sản xuất, đặc biệt là nhà máy FDI thường xuyên chịu audit từ khách hàng hoặc tập đoàn mẹ, việc không thể chứng minh thiết bị đo đã được hiệu chuẩn đúng hạn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả audit, dù bản thân quy trình sản xuất không có vấn đề gì. Nguyên tắc không chỉ tin vào việc thiết bị "còn hoạt động" này tương tự nguyên tắc đã trình bày trong bài ISO 45001 là gì về việc hệ thống quản lý cần có bằng chứng cụ thể, không chỉ dựa vào cảm nhận chủ quan rằng mọi thứ vẫn "ổn".
Một hiểu lầm phổ biến là nghĩ rằng chứng chỉ hiệu chuẩn có "ngày hết hạn" cố định do nhà sản xuất quy định. Thực tế, chứng chỉ hiệu chuẩn không tự quy định thời hạn chu kỳ hiệu chuẩn do chính đơn vị sử dụng thiết bị quyết định, dựa trên tần suất sử dụng, mức độ quan trọng của thiết bị đối với chất lượng sản phẩm, khuyến nghị của nhà sản xuất và yêu cầu của hệ thống quản lý chất lượng mà nhà máy đang áp dụng.
Điều này có nghĩa là hai thiết bị đo cùng loại, cùng model, nhưng được sử dụng ở hai nhà máy khác nhau với tần suất và mức độ quan trọng khác nhau, hoàn toàn có thể có chu kỳ hiệu chuẩn khác nhau. Nhà máy cần tự xây dựng và văn bản hóa quy tắc xác định chu kỳ hiệu chuẩn cho từng nhóm thiết bị đo, thay vì áp dụng một con số chung như "mỗi năm một lần" cho tất cả, vì mỗi loại thiết bị đo phục vụ mục đích khác nhau nên cần được quản lý theo đặc điểm riêng.
| Nội dung | Thông tin cần có trên chứng chỉ |
|---|---|
| Thông tin đơn vị hiệu chuẩn | Tên, địa chỉ, mã số chứng chỉ, mã khách hàng |
| Thông tin thiết bị | Model, nhà sản xuất, số serial, chuẩn đo dùng để so sánh |
| Điều kiện và kết quả | Điều kiện môi trường, số liệu trước/sau hiệu chuẩn, kết quả đạt/không đạt |
| Truy xuất nguồn gốc | Tuyên bố liên kết chuẩn đo quốc gia/quốc tế, độ không đảm bảo đo. |
Một chứng chỉ hiệu chuẩn đầy đủ cần có các thông tin cơ bản: tên và thông tin liên hệ của đơn vị hiệu chuẩn, mã số chứng chỉ và mã khách hàng duy nhất, ngày và địa điểm thực hiện hiệu chuẩn, thông tin chi tiết về thiết bị và chuẩn đo tham chiếu đã sử dụng, điều kiện môi trường tại thời điểm hiệu chuẩn, số liệu đo trước và sau khi hiệu chuẩn, cùng tuyên bố về khả năng truy xuất nguồn gốc đo lường và kết quả đạt hay không đạt yêu cầu.
Với chứng chỉ do phòng thử nghiệm được công nhận cấp, chứng chỉ còn cần nêu rõ độ không đảm bảo đo và thông tin về tổ chức công nhận cùng phạm vi công nhận cụ thể. Đây là điểm khác biệt quan trọng giữa chứng chỉ được công nhận và chứng chỉ không được công nhận chứng chỉ không được công nhận vẫn có thể tuyên bố khả năng truy xuất nguồn gốc, nhưng tuyên bố đó không được một tổ chức độc lập xác minh, tương tự nguyên tắc cần xác minh độc lập đã trình bày trong bài đánh giá rủi ro JSA về việc không nên chỉ tin vào tuyên bố một chiều mà chưa có bên thứ ba xác nhận.
Theo tiêu chuẩn ISO/IEC 17025 áp dụng cho phòng thử nghiệm và hiệu chuẩn, các phòng được công nhận phải trải qua đánh giá độc lập định kỳ để xác nhận năng lực, quy trình, khả năng truy xuất nguồn gốc và cách xác định độ không đảm bảo đo. Khi chọn đơn vị hiệu chuẩn, nhà máy nên ưu tiên đơn vị có chứng nhận ISO/IEC 17025 còn hiệu lực cho đúng phạm vi thiết bị cần hiệu chuẩn, không chỉ dựa vào tên gọi "trung tâm hiệu chuẩn" trên biển hiệu.
Quản lý thiết bị đo, chứng chỉ hiệu chuẩn và hồ sơ audit
Ngoài việc chọn đúng đơn vị, nhà máy cần lưu trữ toàn bộ chứng chỉ hiệu chuẩn có hệ thống, dễ truy xuất theo mã thiết bị, để khi có đợt audit có thể cung cấp ngay mà không cần tìm kiếm thủ công qua nhiều năm hồ sơ giấy. Việc lưu hồ sơ có hệ thống này cũng giúp nhà máy biết ngay khi một chuẩn đo tham chiếu bị phát hiện sai lệch, cần xác định lại những thiết bị nào đã từng được hiệu chuẩn bởi chuẩn đo đó để đánh giá lại kết quả, tương tự nguyên tắc truy xuất ngược đã trình bày trong bài EHS là gì, vai trò phòng EHS trong nhà máy FDI về việc hồ sơ có hệ thống giúp xử lý nhanh khi phát hiện vấn đề liên quan đến nhiều thiết bị cùng lúc. Thiết bị đo dùng để đánh giá tiếng ồn hoặc nhiệt độ môi trường làm việc, như ampe kìm đo dòng hay máy đo chuyên dụng khác, cũng cần đưa vào cùng hệ thống theo dõi chu kỳ hiệu chuẩn này, không nên quản lý riêng lẻ theo từng bộ phận sử dụng.
Thiết bị đo mới mua có cần hiệu chuẩn ngay không hay dùng luôn?
- Nên hiệu chuẩn ngay khi đưa vào sử dụng lần đầu để có mốc tham chiếu ban đầu, sau đó áp dụng chu kỳ hiệu chuẩn định kỳ theo quy tắc nội bộ của nhà máy, không nên chỉ dựa vào tình trạng "còn mới" để bỏ qua bước này.
Nếu thiết bị hiệu chuẩn cho kết quả "không đạt" thì xử lý thế nào?
- Cần ngừng sử dụng thiết bị cho các phép đo quan trọng, xem xét sửa chữa hoặc thay thế, và đánh giá lại các kết quả đo đã thực hiện bằng thiết bị đó trong khoảng thời gian trước khi phát hiện sai lệch để xác định mức độ ảnh hưởng.
Chứng chỉ hiệu chuẩn không được công nhận có dùng được cho audit không?
- Tùy theo yêu cầu cụ thể của khách hàng hoặc hệ thống quản lý chất lượng áp dụng một số audit chấp nhận chứng chỉ không công nhận cho thiết bị không ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm, nhưng với thiết bị đo quan trọng thường yêu cầu chứng chỉ được công nhận theo ISO/IEC 17025.
Mua thiết bị đo chính xác kèm hỗ trợ hiệu chuẩn định kỳ ở đâu?
- Nên chọn nhà phân phối có thể giới thiệu đơn vị hiệu chuẩn uy tín kèm theo sản phẩm. Xem thêm tại danh mục thiết bị dụng cụ đo, dụng cụ đo chính xác và đồng hồ vạn năng.
D&T cung cấp thiết bị đo chính xác và hỗ trợ tư vấn xây dựng lịch hiệu chuẩn phù hợp với từng nhóm thiết bị, giúp nhà máy luôn sẵn sàng hồ sơ khi có audit. Gọi hotline 0933 568 088 hoặc xem thêm tại danh mục bảo hộ lao động để được tư vấn đồng bộ thiết bị đo và PPE cho nhà máy.
D&T | Trangthietbi.vn